თეოპეტრას მღვიმე: ადამიანის მიერ შექმნილი უძველესი კონსტრუქცია დედამიწაზე

თეოპეტრას მღვიმე არის კირქვის გამოქვაბული, რომელიც მდებარეობს საბერძნეთში, თესალიაში, მეტეორას მუნიციპალიტეტის სოფელ თეოპეტრაში. მღვიმე ფორმირებულია კირქვის კლდის ჩრდილო-აღმოსავლეთ მხარეს, რომელიც მდებარეობს კალამბაკას სამხრეთით დაახლოებით სამ კილომეტრში.

თეოპეტრას მღვიმე სავარაუდოდ დედამიწაზე ადამიანის მიერ შექმნილი უძველესი ნაგებობის ადგილია, რადგან აღმოჩენები მიუთითებენ, რომ მღვიმე ჯერ კიდევ 130 000 წლის წინ დასახლებული იყო. არქეოლოგების აზრით, გამოქვაბულში ადამიანების საცხოვრებლის არსებობის მტკიცებულება შუა პალეოლითიდან ნეოლითური პერიოდის ბოლომდე შეუფერხებლად მოიძებნება.

დოქტორი ეკატერინი კიპარისი-აპოსტოლიკა, საბერძნეთის კულტურისა და სპორტის სამინისტროს პალეოანთროპოლოგიისა და სპელეოგრაფიის განყოფილების ხელმძღვანელი, რომელიც სპეციალიზირებულია პრეისტორიულ არქეოლოგიასა და სპელეოლოგიაში, იყო ჯგუფის ხელმძღვანელი, რომელმაც დაიწყო გათხრები თეოპეტრას გამოქვაბულში 1987 წელს და იგი 2007 წლამდე გაგრძელდა.

თეოპეტრას მღვიმე შეიძლება იყოს ადამიანის მიერ შექმნილი უძველესი ნაგებობა. ის მდებარეობს 100 მეტრის სიმაღლის კირქვის კლდის ძირში, რომელიც სოფელ თეოპეტრას ადგას. იქვე ახლოს მიედინება მდინარე ლეთაიოსი, მდინარე პინეიოსის შენაკადი.

გეოლოგები ამბობენ, რომ კირქვის კლდე ჩამოყალიბდა 137-დან 65 მილიონი წლის წინ, ზედა ცარცული გეოლოგიური პერიოდის განმავლობაში. არქეოლოგიური მტკიცებულებები მიუთითებს, რომ ადამიანებმა მღვიმე დაიკავეს შუა პალეოლითის პერიოდში, დაახლოებით 130 000 წლის წინ.

თეოპეტრას მღვიმე აღწერილია, როგორც უხეშად ოთხკუთხა ფორმის, მის პერიფერიაზე მცირე ნიშებით. იგი მოიცავს დაახლოებით 500 კვადრატულ მეტრ ფართობს. გამოქვაბულს აქვს დიდი შესასვლელი, რაც მასში სინათლის ძლიერი ნაკადის შეღწევის საშუალებას იძლევა.

არქეოლოგებმა აქ აღმოაჩინეს ქვის კედელი, რომელიც ოდესღაც ნაწილობრივ ხურავდა გამოქვაბულის შესასვლელს. დათარიღების შედარებით ახალი მეთოდის გამოყენებით, რომელიც ცნობილია როგორც „ოპტიკურად სტიმულირებული ლუმინესცენცია“, მეცნიერებმა შეძლეს ამ კედლის დათარიღება დაახლოებით 23000 წლით. კედლის ასაკის მკვლევარებმა მიიჩნიეს, რომ იგი ააგეს გამოქვაბულის მაცხოვრებლებმა სიცივისგან თავის დასაცავად. ამტკიცებდნენ, რომ ეს არის ადამიანის ხელით შექმნილი ყველაზე ძველი ცნობილი ნაგებობა საბერძნეთში და შესაძლოა მსოფლიოშიც კი.

კლიმატური ცვლილებებიდან გამომდინარე, გამოქვაბულის მოსახლეობის რიცხობრივი მაჩვენებელი როგორც ჩანს  წლების განმავლობაში მერყეობდა. მკვლევართა შემდგომი აღმოჩენები იყო ჰომინიდების ნაკვალევი, რომელიც გამოქვაბულის რბილ თიხის იატაკზე იყო აღბეჭდილი.

ვარაუდობენ, რომ ისინი დატოვებულია ორიდან ოთხ წლამდე ასაკის რამდენიმე ნეანდერტალელი ბავშვის მიერ, რომლებიც გამოქვაბულში ცხოვრობდნენ შუა პალეოლითის პერიოდში.

თეოპეტრას გამოქვაბულში ჩატარებულმა საერთო კვლევამ არქეოლოგებს საშუალება მისცა უკეთ გამოეკვლიათ მატერიკზე პალეოლითიდან ნეოლითური ცხოვრების წესზე გადასვლის პერიოდი.

თეოპეტრას გამოქვაბულში ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი აღმოჩენა იყო 18 წლის ქალის ნაშთები, რომელიც საბერძნეთში ცხოვრობდა 7000 წლის წინ.

მრავალწლიანი ინტენსიური მუშაობის შემდეგ,მეცნიერებმა შეძლეს მოზარდის სახის ნაკვთების აღდგენა და მას „ავგი“ (განთიადი) დაარქვეს.

ათენის უნივერსიტეტის პროფესორის მანოლის პაპაგრიგორაკის თქმით, ავგი არის ქალი, რომელიც ცხოვრობდა თეოპეტრას გამოქვაბულში მეზოლითის ეპოქაში (ძვ. წ. 7000 წ.).

ორთოდონტმა, პროფესორმა პაპაგრიგორაკისმა გამოიყენა ავგის კბილები, როგორც საფუძველი მისი სახის სრული აღდგენისთვის. მისი ტანსაცმლისა და განსაკუთრებით მისი თმის აღდგენა ძალიან რთული იყო არსებითი მტკიცებულებების ნაკლებობის გამო. ავგი, რომელიც არქეოლოგმა ეკატერინი კიპარისი-აპოსტოლიკამ აღმოაჩინა, ათენის აკროპოლის მუზეუმშია გამოფენილი.