ქველმოქმედების ბნელი მხარე: არასამთავრობო ორგანიზაციები, მილიონობით შემოწირულობა და სამი საქმე სასამართლოში
ქველმოქმედების ბნელი მხარე: არასამთავრობო ორგანიზაციები, მილიონობით შემოწირულობა და სამი საქმე სასამართლოში
საბერძნეთში არასამთავრობო ორგანიზაციის (NGO) დაფუძნება შედარებით მარტივია. ორი დამფუძნებელი და წესდება საკმარისია, რომ შეიქმნას არაკომერციული ორგანიზაცია (ΑΜΚΕ), მიიღოს საგადასახადო საიდენტიფიკაციო ნომერი (ΑΦΜ) და გახსნას საბანკო ანგარიში. თუმცა, ორგანიზაციის კანონიერად რეგისტრაცია ავტომატურად არ ადასტურებს მისი ხელმძღვანელების სანდოობას და არც შემოწირულობების ხარჯვის სრულ კონტროლს უზრუნველყოფს.
სწორედ ამ ხარვეზით შეიძლება ისარგებლონ არაკეთილსინდისიერმა პირებმა: ემოციური ისტორიებით, ავადმყოფი ბავშვების ფოტოებითა და ცნობილი ადამიანების მხარდაჭერით ისინი მოქალაქეებს თანხის გადარიცხვისკენ მოუწოდებენ, თუმცა დონორებს ხშირად არ აქვთ ინფორმაცია, რეალურად როგორ იხარჯება შეგროვებული ფული.
საბერძნეთში სამოქალაქო საზოგადოების ორგანიზაციების გამჭვირვალობის გასაძლიერებლად მიღებულია საკანონმდებლო ცვლილებები, მათ შორის 4873/2021 და 5270/2026 კანონები, რომლებიც ორგანიზაციების რეგისტრაციასა და ანგარიშვალდებულებას ითვალისწინებს. მიუხედავად ამისა, ბოლო წლების სამი გახმაურებული საქმე აჩვენებს, რომ ზედამხედველობისა და ფინანსური კონტროლის საკითხი კვლავ აქტუალურია.
1. „სხვა ადამიანი“ (Ο Άλλος Άνθρωπος)
კონსტანტინოს პოლიხრონოპულოსმა 2011 წელს ათენში სოციალური სამზარეულო დააარსა, რომელიც გაჭირვებულ ადამიანებს უფასო საკვებით ეხმარებოდა. ინიციატივამ ფართო საზოგადოებრივი მხარდაჭერა და მნიშვნელოვანი შემოწირულობები მოიპოვა.
თუმცა, 2024 წელს ფულის გათეთრების წინააღმდეგ ბრძოლის ორგანომ გამოავლინა, რომ შემოწირულობების ნაწილი პირად და აზარტული თამაშების ანგარიშებზე ირიცხებოდა. გამოძიების ფარგლებში საუბარი იყო სულ მცირე 600 000 ევროს უკანონო წარმოშობის თანხაზე. 2025 წელს პოლიხრონოპულოსი და მისი ორი ნათესავი სასამართლოს წინაშე წარდგნენ ფულის გათეთრებისა და დანაშაულებრივი ჯგუფის შექმნის ბრალდებებით. ბრალდებულებმა დანაშაული უარყვეს, ხოლო სასამართლო განხილვა გადაიდო.
2. „იმედის ჯაჭვი“ (Αλυσίδα Ελπίδας)
მიხალის დარდანელიოტის საქველმოქმედო საქმიანობა სიმსივნით დაავადებული მეუღლის გარდაცვალების შემდეგ დაიწყო. მის მიერ წარმოდგენილი ორგანიზაცია ონკოლოგიური დაავადებების მქონე პაციენტებისა და მათი ოჯახების დახმარებას ისახავდა მიზნად.
2024 წელს ფინანსურმა გამოძიებამ ორგანიზაციის სახსრების შესაძლო პირადი მიზნებისთვის გამოყენების ნიშნები გამოავლინა. სავარაუდო უკანონო სარგებელი 800 000 ევროს აღემატებოდა. განსაკუთრებული ყურადღება მიიპყრო 92 წლის ქალის ანდერძმა, რომლის საფუძველზეც ორგანიზაცია მილიონ ევროზე მეტი ღირებულების ქონების მემკვიდრედ იყო დასახელებული. ექსპერტიზამ ანდერძზე არსებული ხელმოწერები არანამდვილად მიიჩნია, ხოლო სასამართლომ დოკუმენტი ყალბად ცნო. 2026 წლის ივლისში დარდანელიოტი, ნოტარიუსი და კიდევ ორი პირი სასამართლოს წინაშე წარდგნენ ყალბი დოკუმენტებისა და ყალბი დამოწმების საქმეზე.
3. „ბავშვთა ბედნიერება“ (Παιδική Χαρά)
ყველაზე მასშტაბური საქმე 37 წლის კოსტას ფირინიდისის ხელმძღვანელობით მოქმედ ორგანიზაციას უკავშირდება, რომელიც მძიმე დაავადებების მქონე ბავშვების დასახმარებლად შემოწირულობებს აგროვებდა. ორგანიზაცია ცნობილი ადამიანების მხარდაჭერითა და სოციალურ ქსელებში გავრცელებული ემოციური მიმართვებით ფართო საზოგადოებრივი ნდობით სარგებლობდა.
საბერძნეთის პოლიციის გამოძიების თანახმად, 2018-2026 წლებში ორგანიზაციისა და ბრალდებულის პირად ანგარიშებზე 5,8 მილიონ ევროზე მეტი ჩაირიცხა. 34 ბავშვის ოჯახების მონაცემების შესწავლით დადგინდა, რომ შეგროვებული 3 940 692 ევროდან ოჯახებს მხოლოდ 1 111 176 ევრო გადაეცათ. სხვაობა 2 829 516 ევრო გამოძიების შეფასებით უკანონო სარგებელს წარმოადგენს.
გამოძიებამ ასევე გამოავლინა განმეორებითი ფონდების შეგროვების კამპანიები, გაბერილი სამედიცინო ხარჯები და შესაბამისი ნებართვის გარეშე ჩატარებული შემოწირულობების შეგროვება. გარდა ამისა, მოწმდება თანხების შესაძლო გამოყენება პირადი ხარჯებისა და სპორტული ფსონებისთვის. პოლიციის მონაცემებით, 2,6 მილიონ ევროზე მეტი შესაძლოა აზარტული თამაშების ანგარიშებით ყოფილიყო გატარებული.
სამივე საქმე ცხადყოფს, რომ ქველმოქმედების სახელით შეგროვებული თანხები სათანადო ფინანსური კონტროლისა და ანგარიშვალდებულების გარეშე შესაძლოა ბოროტად იქნას გამოყენებული. მოქალაქეების თანაგრძნობა და ცნობილი ადამიანების მხარდაჭერა ორგანიზაციის სანდოობის გარანტია არ არის. აუცილებელია შემოწირულობების გამჭვირვალე აღრიცხვა, მათი დანიშნულების კონტროლი და სახელმწიფოს ეფექტიანი ზედამხედველობა
