საბერძნეთი: რა ბედი ეწევათ იძულებით გადაადგილებულ პირებს, რომლებსაც თავშესაფრის მოთხოვნა არ დაუკმაყოფილეს
საბერძნეთი: რა ბედი ეწევათ იძულებით გადაადგილებულ პირებს, რომლებსაც თავშესაფრის მოთხოვნა არ დაუკმაყოფილეს
ევროპაში წინ მიიწევს ე.წ. „დაბრუნების ცენტრების“ (Return Hubs) შექმნის პროექტი, რომლებიც ევროკავშირის ფარგლებს გარეთ, მესამე ქვეყნებში განთავსდება. აღნიშნული ცენტრების მიზანი იქნება იმ ადამიანების დროებითი განთავსება, რომლებსაც ევროკავშირში დარჩენის კანონიერი უფლება არ აქვთ და რომელთა მიმართაც დაბრუნების გადაწყვეტილებაა მიღებული.
ინიციატივის მთავარი ჯგუფი ხუთ ქვეყანას აერთიანებს: საბერძნეთი, დანია, გერმანია, ავსტრია და ნიდერლანდები. ქვეყნებმა უკვე შეათანხმა შემდგომი ნაბიჯები და მესამე ქვეყნებთან შესაძლო თანამშრომლობაზე მოლაპარაკებების გააქტიურებას გეგმავენ.
ამ ეტაპზე კონკრეტული მასპინძელი ქვეყანა ოფიციალურად საბოლოოდ შერჩეული არ არის. სხვადასხვა ევროპულ დისკუსიაში შესაძლო ვარიანტებად სახელდება რუანდა და უგანდა, ხოლო ევროპარლამენტის კვლევით მასალებში ასევე არის ნახსენები უზბეკეთი. ამასთან, კონკრეტული შეთანხმებების გაფორმება ჯერ არ დასრულებულა.
ევროპარლამენტმა 2026 წლის ივნისში დაამტკიცა ახალი წესები, რომლებიც შესაძლებელს ხდის, რომ დაბრუნების გადაწყვეტილების ადრესატი გარკვეულ შემთხვევებში ევროკავშირის ფარგლებს გარეთ მდებარე „Return Hub“-ში გადაიყვანონ. ამისთვის შესაბამის მესამე ქვეყანასთან შეთანხმება უნდა არსებობდეს. წესები ითვალისწინებს ადამიანის უფლებების, საერთაშორისო სამართლისა და არადაბრუნების პრინციპის (non-refoulement) დაცვას. ასევე, ეს მექანიზმი არ ვრცელდება თანმხლების გარეშე მყოფ არასრულწლოვნებზე.
ევროკავშირის ოფიციალური მონაცემებით, ახალი სისტემა მიზნად ისახავს იმ ადამიანების დაბრუნების პროცედურების დაჩქარებას, რომლებსაც ევროკავშირში ლეგალურად დარჩენის უფლება არ აქვთ. ევროპარლამენტის კვლევითი სამსახური კი აღნიშნავს, რომ პრაქტიკაში ასეთ მოდელს შესაძლოა მნიშვნელოვანი სამართლებრივი და ადამიანის უფლებებთან დაკავშირებული გამოწვევები ახლდეს.
საბერძნეთისთვის აღნიშნული საკითხი განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, რადგან ქვეყანა ევროკავშირის გარე საზღვარზე მდებარეობს. საბოლოო გადაწყვეტილებები დამოკიდებული იქნება მესამე ქვეყნებთან შეთანხმებებზე, სამართლებრივ დეტალებზე და ცენტრების მუშაობის პრაქტიკულ პირობებზე. ამ ეტაპზე კონკრეტული მასპინძელი ქვეყანა და ცენტრების საბოლოო ფორმატი ჯერ არ არის განსაზღვრული.
